Κείμενο: Σήφης Σταυρουλάκης


Η χρήση των όπλων είναι τόσο παλιά όσο και η ανθρωπότητα. Πολλά απ’ τα πρώτα όπλα προήλθαν απ’ τα εργαλεία του κυνηγιού αφού ο άνθρωπος, απ’ την αρχή της εμφάνισης του, έπρεπε να προστατευτεί από τ’ άγρια ζώα, να κυνηγήσει και να χρησιμοποιήσει εργαλεία.  Το πρώτο όπλο που χρησιμοποίησε ο άνθρωπος ήταν τα ίδια του τα χέρια. Η χρήση διαφόρων αιχμηρών πετρών και ξύλων έγινε αργότερα, ενώ τα μεταλλικά όπλα προέκυψαν αρκετά μεταγενέστερα, με πρώτα τα μπρούτζινα κι έπειτα τα σιδερένια. Η εξέλιξη των όπλων, καθώς και των μεθόδων πολέμου, είναι παράλληλη με την εξέλιξη του ανθρώπινου πολιτισμού. Τα πρώτα ευρήματα από πυριτόλιθο, τα οποία χρησιμοποιούνταν ως τσεκούρια, βρέθηκαν περίπου 200.000 - 300.000 χρόνια π.Χ. Αυτά ήταν τα πρώτα όπλα. Επίσης τα ρόπαλα και οι σφύρες είναι απ’ τα πρώτα όπλα.

εξελιξη των οπλων απο την αρχαιοτητα ως σημερα, ΝΕΑ ΑΚΡΟΠΟΛΗ

Στην Αφρική ανακαλύφθηκαν ζωγραφιές σε σπηλιές απ’ το 6000 π.Χ., οι οποίες παριστάνουν ανθρώπους να κρατάνε ρόπαλα.  Ένα άλλο όπλο που χρησιμοποίησε ο άνθρωπος ήταν ο πέλεκυς, ο οποίος αρχικά ήταν ένα διχαλωτό ξύλο στο οποίο είχαν τοποθετήσει ανάμεσα έναν κοφτερό πυριτόλιθο. Ο πέλεκυς ήταν ανέκαθεν σύμβολο εξουσίας και χρησιμοποιήθηκε ως τέτοιο απ’ τη Μινωική Κρήτη και τη Ρώμη.  Στη συνέχεια, ο άνθρωπος χρησιμοποίησε τα πρώτα εκηβόλα όπλα: απ’ την πέτρα και το ξύλο που πέταξε, μέχρι το δόρυ, το τόξο και τελικά τον καταπέλτη. Τα εκηβόλα ήταν ιδιαίτερα αποτελεσματικά αφού έδιναν τη δυνατότητα στους τότε κυνηγούς να κυνηγήσουν από απόσταση.

Τις πρώτες αναπαραστάσεις με τόξα τις έχουμε απ’ το 10000 π.Χ. σε σπηλιές της Ισπανίας, ενώ τα πιο περίεργα εκηβόλα όπλα τα βρίσκουμε στους λαούς της κεντρικής και δυτικής Αφρικής, καθώς και της Αυστραλίας. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί το μπούμερανγκ των Αβοριγίνων.   Μια σπουδαία καινοτομία ήταν τα μπρούτζινα όπλα, τα οποία χρησιμοποιήθηκαν για πρώτη φορά στη νοτιοδυτική Ευρώπη. Τον 6ο και 5ο αι. π.Χ. χρησιμοποιήθηκε απ’ τους Κέλτες ο σίδηρος, μέταλλο ανθεκτικότερο και σκληρότερο απ’ τον μπρούτζο.

Ένα άλλο είδος όπλου που εξελίχτηκε είναι τα μαχαίρια και το σπαθί. Υπάρχουν ευρήματα από μπρούτζινα στιλέτα του 2000 π.Χ. Με την πάροδο του χρόνου, τα σπαθιά άρχισαν να γίνονται πιο περίτεχνα, καθώς αναπτύχθηκε ολόκληρη τέχνη για την κατασκευή τους.Ένα σπαθί ήταν ένα στολίδι,  αλλά κι ένας σύντροφος για τον πολεμιστή, ήταν η ίδια του η ψυχή. Κάποια σπαθιά πήγαιναν κι από πατέρα σε γιο, ενώ άλλα έχουν μείνει στην ιστορία για τα θρυλικά τους κατορθώματα, όπως για παράδειγμα το Εξκάλιμπερ, το σπαθί του βασιλιά Αρθούρου. Το σπαθί αποτελούσε επίσης σύμβολο του αξιώματος αυτού που το έφερε, αλλά συχνά χρησιμοποιείτο και για τελετουργικούς σκοπούς. Σιγά-σιγά άρχισαν να φτιάχνονται πανοπλίες, ασπίδες και κράνη για να προστατεύονται οι πολεμιστές απ’ τα χτυπήματα.

Οι πρώτοι εξοπλισμοί ήταν από δέρμα, κόκαλα και δόντια ζώων, ενώ αργότερα έγιναν μεταλλικοί. Έχουν ανακαλυφθεί μπρούτζινες πανοπλίες, κυρίως Μυκηναϊκές, απ’ το 1500 π.Χ. Ειδικά η ασπίδα έφερε πολλές φορές πάνω της το έμβλημα του πολεμιστή ή του οίκου στον οποίο ανήκε.  Ταυτόχρονα με την εξέλιξη των όπλων άρχισαν να εξελίσσονται και οι πολεμικές τακτικές. Η τέχνη του πολέμου αρχίζει να γεννιέται και μας δίνει τους δύο μεγαλύτερους στρατούς της αρχαιότητας: το Μακεδονικό του Μεγάλου Αλεξάνδρου και το Ρωμαϊκό. Όλοι οι παραδοσιακοί πολιτισμοί είχαν συστήματα διαπαιδαγώγησης των νέων, ώστε μεγαλώνοντας αυτοί να αποτελέσουν άξιους πολίτες. Έτσι οι νέοι εκπαιδεύονταν από μικροί στην τέχνη του πολέμου, στην πειθαρχία και την υπακοή. Μια άλλη καινοτομία στη μάχη και την εξέλιξη των όπλων ήταν και η χρήση ζώων στη μάχη είτε για να σέρνουν άρματα, είτε για να κουβαλούν τους πολεμιστές. Υπάρχουν αρκετές αναφορές για άλογα, ελέφαντες ακόμα και καμήλες που συμμετείχαν στη μάχη. Θα μπορούσαμε να πούμε ότι αυτά ήταν τα τεθωρακισμένα της αρχαιότητας. 

Κάποια στιγμή οι άνθρωποι άρχισαν να οχυρώνουν τις πόλεις όπου έμεναν κι έτσι δημιουργούνται τα πρώτα οχυρά. Η πρώτη οχυρωμένη πόλη ήταν η Ουρ των Χαλδαίων το 2500 π.Χ. Φυσικά μαζί με τα οχυρά ακολούθησε και η ανάλογη τεχνολογία σε όπλα, βαλλίστρες, καταπέλτες, πολιορκητικούς κριούς κ.τ.λ. Όταν αργότερα ανακαλύφθηκε η πυρίτιδα, όλα άλλαξαν. Δεν είχε πια τόση σημασία η δύναμη και η ανδρεία του πολεμιστή, αφού η μάχη δεν γινόταν πλέον σώμα με σώμα. Η πυρίτιδα πέρασε στην Ευρώπη κατά τον 14ο αι. απ’ την Κίνα κι έτσι εμφανίζονται τα πυροβόλα όπλα στα πεδία της μάχης.  Ταυτόχρονα μ’ όλα αυτά, όπλα χρησιμοποιήθηκαν και στη θάλασσα. Χρησιμοποιούνται κυρίως τα έμβολα και οι καταπέλτες απ’ τα πλοία, ενώ αργότερα τα κανόνια.  Μετά τις αρχές του 20ου αι. τα όπλα παράγονται μαζικά. Εφευρέθηκε ο πύραυλος, ένα όπλο αρκετά θανατηφόρο και καταστροφικό. Τον ίδιο αιώνα, η μάχη μεταφέρεται στους αιθέρες και φαίνεται πια ότι όποια χώρα έχει καλύτερη αεροπορία, έχει τις μεγαλύτερες πιθανότητες να κερδίσει τη μάχη. Το αεροπλάνο γίνεται ένα γρήγορο και φονικό όπλο.

Τώρα πια αρκεί να πατηθεί ένα κουμπί και ένας πύραυλος μπορεί να καταστρέψει μια ολόκληρη περιοχή. Ας μην ξεχνάμε τις δυο πυρηνικές βόμβες στην Ιαπωνία κατά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο. Η πολεμική βιομηχανία φαίνεται να κυβερνά και να παίζει καθοριστικό ρόλο στις αποφάσεις των κρατών.  Άλλα είδη όπλων, τα οποία φαίνεται να  χρησιμοποιούσαν απ’ την αρχαιότητα, είναι τα λεγόμενα βιολογικά - χημικά: διάφορα μικρόβια ή χημικές ουσίες που μεταδίδονται στον εχθρό και έχουν, αν όχι πάντα θανατηφόρα, τουλάχιστον τραγικά αποτελέσματα για τους ανθρώπους. Μέχρι να ανακαλυφθεί το αντίδοτο, ένας μεταλλαγμένος ιός μπορεί να αρρωστήσει και να σκοτώσει χιλιάδες ανθρώπους σε πολύ λίγο χρόνο. Ακόμα, υπάρχουν τα λεγόμενα «μη θανατηφόρα όπλα». Επίσημα, η χρήση αντλιών πίεσης νερού, πλαστικών σφαιρών και χημικών ουσιών, όπως είναι, για παράδειγμα, τα δακρυγόνα για την καταστολή ταραχών σε αστικές περιοχές θεωρείται χρήση μη θανατηφόρων όπλων. 

Τέλος, λόγος χρειάζεται να γίνει και για τα όπλα νέας γενιάς τα οποία διακρίνονται ουσιαστικά σε τρείς κατηγορίες ενέργειας: θερμικής, κινητικής και ηλεκτρομαγνητικής. Ένα τέτοιο παράδειγμα είναι οι κατευθυνόμενες δέσμες θερμότητας. Το αποτέλεσμα είναι μια έντονη αίσθηση καψίματος χωρίς, όμως, να καίγεται πραγματικά η σάρκα. Τα βλήματα ενεργειακού παλμού θα είναι η εξέλιξη των χειροβομβίδων κρότου-λάμψης, που χρησιμοποιούνται σήμερα από ειδικές δυνάμεις για τον προσωρινό αποπροσανατολισμό σε περιπτώσεις εφόδου.



Αναπτύσσεται, επίσης, μια άλλη συσκευή η οποία εκπέμπει ακτινοβολία στο υπεριώδες φάσμα και μέσω αυτής μεταφέρει ηλεκτρικό φορτίο ικανό να παραλύσει έναν άνθρωπο σε απόσταση δύο χιλιομέτρων. Σ’ αυτήν την κατηγορία ανήκουν και τα μεταλλαγμένα βακτήρια τα οποία αποσυνθέτουν την άσφαλτο, τα καύσιμα, ακόμα και κάποια μεταλλικά στοιχεία.  Μια απ’ τις πιο εφιαλτικές περιπτώσεις είναι προσπάθεια εξέλιξης διάφορων τύπων ψυχοτροπικών φαρμάκων ταχείας δράσης, τα οποία θα μπορούν να χρησιμοποιηθούν, πιθανότατα σε αέρια φάση, για την αντιμετώπιση ομάδων διαδηλωτών ή σ’ άλλες περιπτώσεις αστικών ταραχών.  Γενικά, διαπιστώνουμε ότι τα όπλα και η κατασκευή τους απασχόλησαν τον άνθρωπο απ’ τη στιγμή που γεννήθηκε και συνεχίζουν να αποτελούν έναν σημαντικό τομέα δράσης του. Ωστόσο, εφόσον δεν μπορούμε να τα αποφύγουμε, τουλάχιστον θα πρέπει να μάθουμε να τα χρησιμοποιούμε συνετά για να αποτρέπουμε επικίνδυνες καταστάσεις και για να αμυνόμαστε από πραγματικούς και όχι φανταστικούς κινδύνους. 
«Σ’ ΕΝΑΝ ΠΟΛΕΜΟ ΔΕΝ ΥΠΑΡΧΕΙ ΚΕΡΔΙΣΜΕΝΟΣ»


ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ:
- Αρχαία όπλα, Will Fowler, Εκδόσεις ‘Ιριδα
- Όπλα, Πανοπλίες, Εκδοσεις Αστέριoς Δεληθανάσης - www.wikipedia.gr